Preek zondag 2 mei 2021

Protestantse Gemeente Zaltbommel , ds. Trijnie Bouw

bij Johannes 15 : 1 – 10

 

Gemeente van onze Heer Jezus Christus,

 

Ik ben bij je

Ik ben bij je in je ogen

in je kijken in je zien

ben ik bij je in de toppen

van je vingers alle tien

 

Vanaf dat eerste moment

dat je dat kleine handje

in jouw grote hand houdt

is dat wat je wilt:

Ik ben bij je

 

het hele lied ademt

dat ongelooflijk belangrijke woord :

samen zijn.

En dat is ook precies

wat het Bijbelgedeelte uit Johannes ademt:

samen.

Jezus benadrukt het belang van samen

door een heel belangrijk beeld te gebruiken:

dat van de wijngaard.

 

De wijngaard!

Dat was wat Noach aanlegde

toen hij door de ark ontsnapt was aan het water.

Ook zo’n verhaal voor bij de doop.

 

De wijn dat werd

dé drank voor samen

het leven vieren.

 

De liefde van de landbouwer

voor zijn wijngaard

werd beeld voor

de liefde tussen mensen

en tussen God en zijn volk.

Heel de aarde werd Bijbels gezien

als de wijngaard

aan ons gegeven

om te verzorgen en van te genieten.

 

Ja, Jezus weet dus absoluut een snaar te raken

als hij de onlosmakelijke verbondenheid

het sámen horen en samen zijn

van God, zichzelf en zijn mensen neerzet

met dit populaire en vrolijk makende beeld van de wijngaard.

 

Toch is het niet een en al vrolijkheid dat de klok slaat.

Jezus houdt zijn toespraak bij zijn naderend afscheid,

hij weet dat zijn dood niet ver meer is.

 

Dan zal hij afgesneden worden van de rest

zal hij niet meer kunnen zeggen

ik ben er bij

 

Afgesneden zoals in een wijngaard

ook gesneden en gesnoeid wordt -

er wel nieuwe rankjes bij komen

maar ook oude ranken afsterven.

Het is die keerzijde van samen

waar geen mens aan ontkomt.

 

Zoals er nog meer dingen zijn

die zo snoeihard aan kunnen komen.

Het loopt niet zoals je wilt,

je voelt je niet veilig,

thuis, op werk of school,

het gaat niet meer in je relatie,

die familieruzie blijft,

je lijf wil niet meer wat jij wilt

en die ziekte blijft je metgezel.

Pijnlijke ervaringen

gesnoeid worden, we ontkomen er niet aan.

 

En soms is zelf actief snoeien nodig

Grenzen stellen aan-

het de rug toekeren-

afstand nemen van -

vechten tegen -

bij wie of wat slecht is en slecht doet

een slechte invloed heeft.

Dat soort snoeien kost wilskracht,

maar wat kan het alles weer laten groeien en bloeien.

 

Ja, het bestaan is af en toe pijnlijk

en soms ook snoeihard

in onze tijd

zeker ook in de tijd van de Bijbel.

Wat heb je dan nog aan

deze woorden van Jezus

wat heb je eigenlijk aan

dat beeld van de wijngaard?

 

Nou dit:

Ik ben bij je

 

Als een terugkerend refrein

klinkt juist dit verrassend genoeg ook in Jezus’ woorden door.

Niet alleen in een lied

uit de 21e eeuw   (‘’Ik ben bij je’’ van de Dijk, muziekkeuze doopouders)

ook in die oude woorden uit de 1e eeuw.

 

Ik ben bij je.

Die woorden neemt Jezus zélf in de mond.

En niet zomaar.

 

In een ander verhaal uit de Bijbel

wordt verteld over Mozes

de grote held

die het volk uit de slavernij van Egypte bevrijdde

en naar het beloofde land vol wijngaarden leidde;

 

 

Maar Mozes voelde zich vaak

helemaal niet heldhaftig

en gooit God ook het nodige verwijt voor de voeten.

Wie ben jij eigenlijk?

Het verhaal gaat dat God dan antwoordt.

Dit is Mijn Naam:

ik ben erbij

ik ben bij je.

 

En Jezus neemt dat over

Ik ben erbij

ik ben bij je

ik ben er als het licht van de wereld

ik ben er als het brood van leven

ik ben er als de goede herder

ik ben er als de ware wijnstok

 

Jezus neemt de naam van God over

en vertelt zo van dat grote geheim

dat in hem, een mens,  God zelf is gekomen

erbij is, erbij was en erbij zijn zal.

 

God zelf is erbij.

Ook als er gesnoeid en afgesneden wordt

dat gaat dus niet buiten

de Schepper, de wijnbouwer om

 

Nu geloof ik zelf zeker niet

dat Jezus hier wil zeggen

dat wij als een stelletje willoze ranken

hulpeloos zijn overgeleverd aan

een hemelse tuinman

met een wel hele grote snoeischaar.

Ik zeg het er maar even bij

want dat misverstand ontstaat maar zo.

 

In geloof zeggen we juist

dat de grote tuinman

ons bedoeld heeft

om te bloeien en te groeien

met een eigen vrije wil en eigen verantwoordelijkheid.

Ik geloof wel dat dit beeld van de wijngaard,

de wijnstok en de wijngaardenier

helpend kan zijn

om als zulke mensen,

op een andere manier

te kijken naar wat

in jouw leven snijdend en pijnlijk is.

Soms bleek iets loslaten en achterlaten

nodig om juist verder te kunnen groeien en bloeien.

Soms zie je achteraf dat uit die pijnlijke wond

-die je natuurlijk liever niet had gehad-

ook weer nieuwe scheuten zijn ontstaan.

Soms ervaar je in de levenskracht

die je ondanks alles hebt gehouden

iets van die kracht van boven.

Soms is het genoeg te weten:

het leven gaat door

er komen altijd nieuwe rankjes.

 

Nee, in geloof zeggen we niet

dat we alles kunnen verklaren.

In geloof houden we ons wel vast aan

ik ben bij je.

Wij geloven in  samen.

Met mensen.

En voor wie het geloven wil en kan

ook met God.

Hoe dan ook!

 

Hoe dan ook?

Hoe dan!? , hoor ik iemand vragen.

 

Hoe kun je nu nog iets hebben

aan God en aan Jezus.

Iemand die je niet kunt zien

en die je niet kunt horen

maar die als je de Bijbel moet geloven

nog altijd tegen je zegt:

ik ben bij je

 

tja

ik dacht

wat heb je sowieso aan iemand

die tegen je zegt

ik ben bij je?

 

alsof dat een tovermiddel tegen pech

en een wondermiddel voor geluk is!

 

Nee.

en toch

en toch

als er iemand met je gaat

die zegt ik ben bij je

dan proef je toch dat daar een grote kracht in zit

dat het in en door alles heen een wereld van verschil maakt!

 

En wat is de bron en het geheim van deze kracht?

Wat is de motor van het ‘’ik ben bij je’’?

Ook dat wordt onthuld in het beeld van de wijngaard

de bron en de motor

van het levenselixer dat overal doorheen stroomt

wordt door Jezus aan het einde uitgelegd:

het is niets meer en niets minder

dan de liefde

 

in Bijbeltaal

is liefde geen verliefdheid

en ook geen lievigheid

 

 

 

 

 

 

liefde is er

weerbarstiger en werkzamer tegelijk

niet alleen zeggen

ik ben bij je

maar het ook daadwerkelijk tonen

al heb je er even geen zin in

al zie je er soms tegen op

al vind je die ander even niet zo aardig

 

zo liefhebben

dat is je niet alleen geraden

dat is je gebóden

zegt Jezus

 

de wijnstok van samen kan bestaan

omdat deze liefde bestaat

 

en omdat er liefde is

liefde die nooit vergaat

kunnen we ons in geloof

ook verbonden weten

met wat genoemd wordt

de goddelijke Bron van de liefde

Iemand die je niet ziet

Iemand met de omtrek van Jezus

Iemand als God

die tot jou zegt

Ik ben bij je

 

 

En word dit gepraat

over God

je nu allemaal eerlijk gezegd iets te vaag en te zweverig

dan richt je je aandacht

toch gewoon op dat andere?

 

Dat lekkere concrete

dat aangeeft wat uiteindelijk

de bedoeling is

van de hele onderneming

die de wijngaard is;

wat je plukken kunt

en wat je uitdelen kunt

en wat voortkomt

uit die bron van liefde

en dat zijn de vruchten

in Bijbeltaal.

Want hoe dan ook is

dat de bedoeling

van samen zijn en samen leven:

vrucht dragen

om de wijn van het goede leven

te kunnen voortbrengen.

 

Het maakt ook dat

Ik ben bij je

nooit een loze kreet

worden kan

 

ik ben bij je

hier heb je wat vruchten

om verder te komen.

 

Ik ben bij je

met goedheid en vriendelijkheid

met aandacht en met geduld

met zachtmoedigheid en zelfbeheersing

met vreugde en vrede

zoals elders in de Bijbel de vruchten worden uitgelegd

 

zo mogen wij er voor elkaar zijn

Zo wil God bij je zijn

 

Ik ben bij je in je twijfel

in gevaar en in het nauw

in verlangen zijn we samen

ben jij mij en ben ik jou

 

Amen