Afdrukken

Preek Ds. T. Bouw, gehouden op zondag 6 juni 2021

bij Johannes 3 : 22 – 30.

Protestantse Gemeente Zaltbommel

 

Gemeente van onze Heer Jezus Christus,

 

Wat moest je overdag nog hard werken.

Je voelt je bezweet en vies.

Wat heerlijk om dan eerst een douche te kunnen nemen

om helemaal schoon en opgefrist

aan de maaltijd te gaan.

 

Of neem zo’n plakkerige broeierige zomerdag.

En dan een fikse regenbui

en dan die geur

alles fris en schoon en opgefrist.

 

En ja, de doop staat óok symbool voor dit

effect van het water.

Water wast schoon, frist op,

kortom reinigt.

Dat aspect wordt door het Bijbelverhaal van vandaag

onder de aandacht gebracht.

De doop als reinigingsritueel.

Een heel oud ritueel.

We weten er niet het fijne van,

maar Johannes de Doper,

Jezus zelf en hun leerlingen

zij doopten mensen,

een reinigingsritueel

zoals er overigens zoveel rituele wassingen waren in die dagen

en wij vandaag nog zien bij Joodse of Moslim gelovigen.

 

De doop kent allerlei betekenissen,

een heilig teken van Gods liefde,

-een God die je altijd weer op komt zoeken

en bij wie je altijd terug mag keren-

teken van opgenomen worden in de gemeenschap

teken van dankbaarheid

maar dus ook dit:

teken van reiniging, van schoonwassen van de mens.

 

En  je kunt je afvragen,

moet dat nou.

 

Wat valt er nou te reinigen

aan dat prachtige kleine meisje

die nog van niks weet

nog geen vlieg kwaad kan doen

-behalve je soms als ouders wanhopig kan maken

als je even niet weet wat er nu weer aan de hand is-

 

Moet dat nou

waarom nou zo’n negatief beeld van de mens

naar voren gebracht?

 

Maar in geloof is dat ook niet waar het om gaat.

Het gaat allereerst en vooral

juist om een uiterst positief beeld

een beeld van God

van de wereld met de mensen die hij  heeft geschapen

en van de wereld waar het om gaat

en naar toe gaat,

dat wat we Koninkrijk van God noemen.

 

In dat rijk,

zo vertelt de Bijbel,

is Koning Jezus aan de macht

en die leert ons welke

wetten, normen en waarden daar gelden.

Het zijn er teveel om op te noemen.

Maar hier kun je aan denken:

Goedheid, oprechtheid,

saamhorigheid, barmhartigheid,

vrede, vertrouwen,

moed, hoop en natuurlijk bovenal

de liefde.

 

 

 

 

 

In geloof schrijven wij dit soort dingen toe aan onze God

in geloof leren we ze uit de Bijbel

maar evenzeer zeggen we in geloof

dat deze prachtige wetten, waarden en normen

voor alle mensen bereikbaar en belangrijk zijn

en zeker niet alleen voor gelovigen.

 

En in de Bijbel herinneren reinigingsrituelen

-hoe vreemd ons sommigen ook voorkomen-

ten diepste altijd aan de schoonheid, zuiverheid en goedheid

van God en Zijn Koninkrijk.

Je wast wat onrein en niet zuiver is als het ware weg

om alle schoonheid en zuiverheid tevoorschijn te laten komen

en daarmee God en mens te eren.

 

Dat is de kracht van een symbool, een ritueel als de doop.

 

Maar daar zit ook altijd een gevaar.

Een gevaar waar Johannes de Doper en ook Jezus op wijzen

en waar ze zich niet bij iedereen populair mee maken.

Een gevaar dat ook altijd in de kerk aanwezig is.

 

Het gevaar is dat je je wel aan de buitenkant laat reinigen,

maar dat het ook aan de buitenkant blijft.

Heel vroom en strak altijd naar de kerk,

altijd aan alles mee doen,

geen dienst, sacrament of ritueel overslaan,

maar ondertussen andere mensen

bedriegen of onderdrukken,

allerlei kwaad van anderen spreken

geleid worden door jaloezie en wrok en wraak

en ook niet het idee hebben

dat jíj dat anders zou moeten doen

maar altijd naar de ander wijzen.

 

Daarom is Jezus soms uiterst kritisch naar zijn geloofsgenoten

als het gaat om godsdienstige gebruiken en rituelen.

Maar dan wijst hij dus niet het ritueel zelf af,

maar wel de schijnheiligheid of leegheid ervan.

 

Zo leren ook wij vandaag de blijvende waarde

van een oeroud gebruik.

Dat de doop als reinigingsritueel

ons dankbaar herinnert

aan God, en diens wereld van het goede, zuiver en schone,

en tegelijkertijd ons oproept

zelf eerlijk en oprecht

dat goede, zuiver en schone te leven.

 

En al dopen wij meestal maar één keer

die herinnering en die oproep

is een herhalend patroon

en een terugkerend refrein.

 

Want op deze aarde ontkomen we er niet aan:

de viezigheid, het stof en de modder,

letterlijk en figuurlijk.

Geen dag zonder vuiligheid en onreinheid.

En nee, ook onze kleine kinderen

gaan daar niet aan ontkomen.

 

Wie dat eerlijk onder ogen ziet

is geen negatieveling

geen somber gelovig

geen pessimist

maar weet nou eenmaal wat deze werkelijkheid is:

geen paradijs, geen volmaakt Koninkrijk,

maar daar tussen in leven wij in

een gebroken werkelijkheid

noemt de Bijbel dat.

 

Wat de vuiligheid en onreinheid

het gemodder en gedoe is

dat we daar onderweg zoal tegen kunnen komen?

 

 

 

In de Bijbel kan van alles onrein maken of zijn,

dingen die ons nu soms terecht heel vreemd voorkomen.

 

Maar dat het van alles kan zijn

wat ons leven bezoedelt

het licht in onze ogen kan doven

de glans dof maakt

dat is nog altijd zo.

 

Het kan van buiten komen :

dat wat je wordt aangedaan

of dat wat je overkomt:

alle onheil, alle kwaad –

 

of van binnen:

dat wat je zelf fout doet

waarin je zelf te kort schiet

ten opzichte van mensen en van God:

de zonde in Bijbeltaal.

 

De kunst is om dan

toch te blijven geloven

in de wereld van het goede,

het schone, de wereld van God.

De kunst is om je dan toch

zelf te laten leiden

door het goede en het schone

door de liefde

in navolging van Jezus.

 

Soms gaat dat als vanzelf,

soms is dat een worsteling.

 

Het leven is namelijk niet eerlijk

en het bestaan ongrijpbaar

en grillig.

 

 

En de dood is zeker niet eerlijk.

Veel te jong worden mensen weggerukt.

En de keerzijde van al onze liefde

al onze verbondenheid

is het grote verdriet

want aan de dood ontsnapt niemand.

Het is niet voor niets dat in de Bijbel

de dood als grootste bron van onreinheid wordt beschouwd.

 

Johannes is oprecht blij voor Jezus,

als de beste vriend

van de bruidegom,

heeft geen last van die venijnige vuile kracht van jaloezie –

 

maar niet veel later

wordt hij gevangen gezet en vermoord.

Vreugde om gegeven leven

verdriet om genomen leven

wat liggen ze vlak bij elkaar.

 

Ja,

Het leven is soms verrukkelijk,

en soms een gemodder.

Wat is het daarom belangrijk

en goed

dat er vreugdevolle en hoopvolle

tekens van pure zuiverheid

en schoonheid bestaan.

 

Zoals de regenboog aan de hemel

zoals de geboorte van een geliefd kind

zoals het teken van de doop.

 

Juist daarin komt het bij elkaar

verdriet en vreugde, leven en dood,

het gaat er door het water van de dood

naar nieuw leven,

“met Christus gestorven en opgestaan”

 

 

 

Juist in de doop

zo zeggen we in geloof

zien we

wat we door Jezus Christus

in Gods ogen zijn

bevrijd

gered

als nieuw geboren

echte pure kleuren

zuiver en schoon

tot in eeuwigheid

 

‘’Al wat wij misdeden is met Hem vergaan,

wie gelooft is heden met Hem opgestaan.

 

Christus staat als eerste

voor Gods aangezicht,

waar de doodsnacht heerste

wenkt en lacht het licht.”

 

Amen