Preek ds. T. Bouw, Protestantse Gemeente Zaltbommel

Zondag 15 mei 2022

bij Openbaring 19 : 1 – 9 en Johannes 13 : 31 – 35

 

Gemeente van onze Heer Jezus Christus,

 

Het gebeurde, het gebeurt.

Trouwen terwijl de bommen om je oren vliegen.

Trouwen terwijl de treinen al klaar staan

om je naar vernietiging af te voeren.

Trouwen in oorlogstijd

Trouwen in barre tijden.

Is het eigenlijk niet heel vreemd om dat te doen?

 

Het Bijbelboek Openbaring zou denk ik zeggen:

vooral doen!

Want in dat eerlijk gezegd best vreemde boek

wordt met veel vertoon juist

een bruiloft onder de aandacht gebracht.

In een uitbundig visioen

waar iedereen de sterren van de hemel zingt

wordt een bruiloft geschetst

als hét beeld van het nieuwe goede leven.

 

Dat visioen konden de mensen goed gebruiken

want het waren barre tijden zo’n 2000 jaar terug.

Openbaring schetst grimmig de toenemende

dreiging van kwade machten

daarbij gebruik makend van veel beelden

uit het Oude Testament.

Barre tijden, maar ze blijven niet bar, zo is de belofte.

Er komen andere tijden, met een nieuwe wereld

van welvaart en vrede

en dát wordt dus geschetst met een visioen

van een bruiloft.

Dat klinkt in veel andere Bijbelse teksten door,

denk ook maar aan de bruiloft te Kana,

je weet wel waar de wijn opraakte

maar Jezus van water wijn wist te maken.

Een bruiloft tussen hemel en aarde

als visioen voor een nieuwe wereld.

 

Wie ben ik om daar wat van te vinden

maar ja ik vind daar dan toch wat van.

Want hoezo een bruiloft als top-visioen?

Huwelijken waren door de eeuwen heen

nou niet bepaald een romantisch gebeuren.

Meisjes werden uitgehuwelijkt

gingen als bezit van vader

over in het eigendom van de echtgenoot.

Huwelijk waren vooral sociale en politieke contracten

voorzagen families van bestaanszekerheid,

en machtige families van nog meer land en nog meer macht.

Voor vrouwen was seks voor of buiten het huwelijk

een enorme schande

terwijl de mannen er maar op los konden gaan.

Een dubbele moraal die niet bepaald weg is.

Wij vinden inmiddels een huwelijk uit liefde de norm,

maar dat is geen garantie gebleken voor levenslang geluk.

Verwijdering, ruzies, geweld,

of zachtjes aan uit elkaar groeien

of je liefste verliezen aan de dood..

We beginnen met vreugde en vertrouwen

maar onderweg raakt de wijn maar al te vaak op.

 

Kortom, hoezeer ik bruiloften ook kan waarderen

om nou een bruiloft als hét ultieme neer te zetten

gaat me wat ver.

 

Maar als ik me dan inclusief mijn moderne

kritische gedachten opnieuw over het Bijbelgedeelte buig

valt me iets op.

 

Het is niet het huwelijk zelf,

ook niet de huwelijkssluiting waar de aandacht naar uit gaat,

het is het feest dat alle aandacht trekt.

Nee, de huwelijken waren niet altijd een feest,

maar de bruiloftsfeesten waren dat wél!

 

 

 

Soms dagen lang werd er gegeten en gedronken

er werd gedanst en gezongen

iedereen werd uitgenodigd

familie en buren en vrienden

overal vandaan

één groot festival

 

En dit feest, ook wel aangeduid als bruiloftsmaal,

wordt in de Bijbel gebruikt

om de nieuwe wereld

het rijk van vrede te schetsen:

God zelf organiseert het feest

zo zegt ook de profeet Jesaja

mensen van over heel de wereld zijn er welkom

en de minste mensen krijgen de beste plaatsen.

 

En vanuit dit perspectief

is het interessant

om toch nog eens goed

naar bruid en bruidegom te kijken.

 

De bruidegom als een lam

de bruid in stralend wit linnen.

Een lam.

Dat klinkt niet erg stoer en macho achtig en dat klopt.

Het staat voor zuiverheid en zachtmoedigheid

en vooral voor opoffering.

Het herinnert ons aan Jezus zelf

die zich opofferde

uit liefde voor ons.

Gelukkig daar komt de liefde om de hoek.

 

Stralend wit linnen.

Niet omdat er sprake is van

kuisheid laat staan maagdelijkheid

maar omdat er sprake is van

al het goede dat gedaan is

van goede daden.

Gelukkig daar komt opnieuw de liefde om de hoek.

 

Want goede daden

dat is precies het resultaat

van het gebod dat ons gegeven is:

heb elkaar lief.

Zoals ik jullie heb liefgehad,

zo moeten jullie elkaar liefhebben,

zo klonk het in Johannes.

 

Wij zijn denk ik zo beïnvloed

door de romantische visie op liefde

waarbij verliefdheid en verlangen

kortom gevoelens leidend zijn,

dat het ons raar in de oren klinkt:

hoe kan liefde nou een gebod zijn

hoe kun je nu zeggen

dat je elkaar móet liefhebben.

 

Ja, dat kan.

Want niet je gevoel van het moment

maar je houding voor het leven

moet leidend zijn.

 

Liefde krijgt vorm, anders raakt het op,

liefde krijgt handen en voeten

in wat wij doen en laten

in hoe wij spreken of juist zwijgen

 

Overal waar mensen samen leven

is deze liefde die doet geboden

in huwelijken en andere levensverbintenissen

bij vrienden en vriendinnen

in gezinnen en families

in alle gemeenschappen

op het werk, op school, in de kerk,

in stad en land.

 

 

 

 

 

Nee, Bijbelse liefde

wordt dus ten diepste niet gedreven

door wat wij voelen,

voelen aan verlangen, aan verliefdheid,

aan genegenheid, aan liefde,

aan tederheid, aan passie.

Dat iets ‘’goed voelt’’ is in geloof

niet bepaald een betrouwbare gids.

 

Maar dat betekent niet

dat al deze dingen verboden zijn!

Integendeel,

een echt goede liefdesrelatie kan niet zonder

en ook verder mogen we liefhebben met heel ons wezen

dus inclusief al onze gevoelens en verlangens

 

Ook bij Jezus was dat duidelijk aanwezig

hij is een bewogen Iemand

soms overspoeld door gevoelens

en het is zo Vader zo Zoon in de Bijbel

dus ga er maar van uit

dat God zelf vol gevoelens zit

tedere gevoelens voor ons mensen

met van die onvoorwaardelijke liefde:

je wilt er voor haar of hem zijn

gunt hem of haar het beste

gévende liefde

niet jaloers, niet bezitterig,

maar die de ander de ruimte laat

om zichzelf te zijn.

 

En het is daarom,  zo kwam ik er uiteindelijk uit voor vandaag,

dat hier in het visioen van  Openbaring niet zomaar een feest

maar specifiek een bruiloftsfeest als ultiem beeld

van het goede leven in een nieuwe wereld

wordt geschetst.

 

Onze liefde zal altijd iets onvolmaakts hebben

maar hier wordt het feest van de volmaakte liefde gevierd.

 

Liefde waarin alles samen komt:

het gevoel en de daden

de passie en de plicht

liefde voor jezelf

en liefde voor de ander,

liefde voor God en liefde voor heel de aarde,

heel deze bruiloft tussen hemel en aarde

ademt volmaakte liefde

gevoeld en gedaan.

 

Nee, niet het huwelijk is heilig,

maar wel deze liefde.

En overal waar iets als deze liefde

tussen twee mensen

bloeit en wordt gedaan

proeven we iets van

die heiligheid

proeven we iets van

hoe het leven

ten diepste bedoeld is

niet alleen voor die twee

maar voor heel deze wereld

 

Neen, niet de vorm is heilig

want die is cultureel en tijdbepaald

-dus of je nu samenwoont, met of zonder samenlevingscontract,

aan het latten bent, geregistreerd partner bent of getrouwd,

van hetzelfde geslacht of niet -

deze liefde

die gevoeld en gedaan wordt

is heilig

kostbaar

en iedere verbintenis

van liefde en trouw

mag ons in geloof doen denken

aan de liefde en trouw

van God en Jezus zelf.

Ubi caritas

waar liefde en vriendschap is, daar is God.

 

Wat heb je aan dit visioen van het grote bruiloftsfeest

van liefde uit Openbaring?

Wat heb je aan het vieren van de liefde in onze tijd?

 

Nou, dit dus.

Ze openen een venster op de hemel

vertellen ons

hoe het leven ten diepste bedoeld is

en in geloof denken we daarbij:

het vertelt ons

waar het God om begonnen is

en waar het naar toe gaat.

 

Ook in barre tijden?

Juist in barre tijden.

Juist in oorlogstijd.

Juist als vernietiging op de loer ligt.

Zoals de uitspraak van iemand

uit het boek over de huwelijken van kamp Westerbork:

 

….als ik het lange leven niet kan meemaken,

dan wil ik tenminste het grote geluk der liefde

voor korte tijd genieten….

 

Het grote geluk der liefde

om nooit te vergeten waartoe

heel deze wereld geroepen is

 

Amen