Pinksteren 2022,  Ds. T. Bouw , oecumenische dienst in de Sint Maartenskerk

2 Kor. 2 : 14-15, Hooglied 4 : 10-16 en Joh. 20 ; 19 0 23

 

Gemeente van onze Heer Jezus Christus,

 

Protestanten zijn over het algemeen niet gezegend

met een fijne neus

voor geuren die ons in hogere sferen brengen.

De begrijpelijke nadruk op het Woord

en dus het hóren met onze oren,

zette de andere zintuigen voor lange tijd op een zijspoor.

Als er in de kerk al collectief iets te ruiken was,

dan was het de geur van pepermunt,

de eau de cologne ‘’4711’’ -

en tegenwoordig de koffie.

 

Dat is buiten de kerk wel anders.

De handel in lekkere luchtjes tiert welig,

en de reclame speelt handig in op het gegeven

dat stank niet alleen je humeur

maar blijkbaar zelfs de liefde kan bederven.

 

Een goede geur bevordert de liefde.

Waarom ook niet de liefde voor God?

Waar mag Pinksteren naar ruiken?

 

Voorlopig ruiken we op de pinksterdag van de discipelen

alleen nog maar wat anders

je ruikt er de angst.

Maria had echt wel een prachtig verhaal

over haar ontmoeting met Jezus

in de hof, de tuin,

maar het riekt toch wat naar

typische vrouwenpraat

en de angst dat zij het

volgend slachtoffer zullen worden

van de haat van de tegenstanders

is alles overheersend.

 

 

 

 

Die geur van angst zullen

de eerste lezers van het Johannes evangelie

maar al te zeer herkend hebben

bang voor vervolging als zij waren.

 

Die geur van angst zal iedere lezer herkennen

achtervolgd als ook wij op onze tijd worden

door angst van welke soort dan ook.

 

En onze neus bedriegt ons niet.

Iets kan er nog lekker uit zien,

de geur van verrotting zegt genoeg.

Je kunt denken : alles fris en schoon,

je moeder ruikt bij binnenkomst toch nog

dat stiekem gebakken eitje.

Je kon er nog zo stads uitzien

als tijdens het was drogen

de wind naar de verkeerde hoek was gedraaid

róok je dat je van de boerderij kwam.

 

Onze neus bedriegt ons niet.

In die zin kun je inderdaad

met je neus kijken, iets waarnemen.

Het geeft ons op heel eigen wijze

kennis van wat waar en werkelijk is,

 

Werkelijk is voor de discipelen op dit moment

de verbijstering en ontzetting.

De wind zal echt uit een andere hoek

moeten gaan waaien

voor de bange discipelen.

En dat is nou precies wat er gebeurt.

Jezus zelf verschijnt

en blaast over hen heen

blaast zijn eigen adem

over hen uit

en zij ademen het in

de heilige Geest

vrede.

 

 

 

Ja, de evangelist Johannes kan er wat van.

Met een paar woorden

voert hij ons terug

naar dat allereerste begin

toen God mensen

de adem inblies

de mens al inademend

tot leven kwam.

 

In vele talen hebben

woorden als  adem wind lucht reuk én neus

dan ook alles met elkaar te maken

 

Als de discipelen

de geest van Jezus

als het ware inademen

gebeurt er iets:

zij weten weer

van die andere waarheid

van Gods waarheid en werkelijkheid.

Ze kunnen het ruiken

ze weten het weer

ze geloven er weer in

én ze gáan er weer voor.

Dat is wat de Geest doet.

God-in-actie

zet ons aan tot actie.

De reis van de discipelen begint

en omdat zij,

om in Paulus’ woorden te spreken,

de kennis over Jezus

als een aangename geur

gingen verspreiden,

werd de kerk geboren.

 

 

 

 

 

 

 

 

Mensen gingen met elkaar onderweg

gingen met elkaar delen

wanneer en hoe

zij God mochten ervaren

of alleen vaag vermoedden.

 

Een ander soort weten:

nu gebeurt er iets

nu is er Iemand bij

die groter is dan ik en wij

nu heb ik weet

van die andere waarheid

alsof ik een hemelse geur

mag ruiken.

 

In geloof mogen aardse geuren

vensters openen

op de hemel

om nog maar eens met Henk Burggraaff

te spreken.

 

Zoals dus pepermunt

een opwekkende geur 

en op Pinksteren weten van opwekking

daar is niks mis mee.

 

Maar brengt het ons

ook in hogere en hemelse sferen?

 

Vanouds wordt die werking eerlijk gezegd

aan andere geuren toegeschreven:

Wierook dus.

 

Niet dat iedereen wierook

vanzelf hemels vindt ruiken,

maar al doende is het wel verbonden geraakt

met hemelse sferen.

 

Nu gebiedt de eerlijkheid te zeggen

dat het eertijds ook werd gebruikt

om heel aardse redenen:

omdat het er anders domweg teveel zou stinken.

 

Wij kijken soms vertederd naar

plaatjes van oude stadjes

met de vele mooie grachtjes,

maar ruiken niet de enorme stank

die van deze open riolen uit moet zijn gegaan.

Oorlog en strijd

kun je met plaatjes en films nog romantiseren

maar wie eenmaal de stank

van het slagveld heeft geroken

weet wel anders.

 

En hoe we ook ons best doen

de stank van angst en ziekte

de geur van verderf

en van dood

blijft bij ons

en blijft ons bij.

 

De discipelen roken het misschien ook nog

de stank van de opgezweepte massa

de brute kracht van de soldaten

de marteling, het sterven van Jezus.

 

Er was meer voor nodig

om deze geur van dood en verderf

paniek en angst te verdrijven.

Dat meer noemen we in geloof

de Geest van God.

Dan lukt het:

weet blijven houden

van een werkelijkheid

van een wereld

waar het goed toeven is

van een God

die zijn Geest over ons heen  

blijft uitblazen

en de geur van het

totaal andere

doet inademen.

 

 

Met verschillende uitwerkingen:

je raakt als met wierook

in hogere sferen of in extase,

krijgt nieuwe inzichten

of ongedachte ervaringen,

andere keren helpt het als met pepermunt

om wakker te blijven,

te volharden

als je zo stinkend je best moet doen

in het leven van alle dag

of dreigt in lauwheid of lafheid

te verzinken.

 

De Geest van God

is God – in – actie

God – in - beweging

met een uitwerking

die zo verschillend is

als de geuren die er zijn.

 

 

Maar Johanns is er duidelijk over

wat toch het ene allesoverheersende

en typerende is voor

de geur van Pinksteren.

 

Het is niets minder dan de geur van de eerste dag

de dag van de nieuwe schepping

de dag van de opstanding

de dag dat Maria in de tuin

als het meisje uit het Hooglied

haar verloren gewaande geliefde

mocht ontmoeten

in een tuin

vol planten en bloemen

vol geuren van hoop

 

Bij Johannes wordt de Geest

op diezelfde eerste dag,

de dag van de opstanding uitgestort

de geur van Pinksteren is

niets anders dan de geur van Pasen.

 

En in de tuin van de opstanding

in het paradijs van het leven

geurt het volop naar dat ene:

oud als de scheppingsdag

nieuw elke dag:

liefde.

 

Als de wind opsteekt

doet die geur zijn werking:

verkoelend bij noordenwind

verzachtend bij zuidenwind.

 

De wind die opsteekt

om de geur van liefde

te verspreiden:

 

dat is

Heilige Geest.

 

Amen