Preek van Ds. T. Bouw

Protestantse Gemeente Zaltbommel bijeen in de Sint Maartenskerk

zondag 28 augustus 2022

 

 

Gemeente van onze Heer Jezus Christus,

 

Was Jezus een radicaal?

We kunnen dat wel willen ontkennen

-ik zou dat wel willen ontkennen

want ik ben zelf niet bepaald een radicaal-

maar als we op de verhalen afgaan

kan dat eigenlijk niet

 

Hij liet huis en haard achter

om op de bonnefooi door het land te trekken

samen met een groep ingewijden

die hij op had geroepen

radicaal alles achter te laten

en hem te volgen

onderweg zijn radicale boodschap

met vriend en vijand delend.

 

En de vraag die Jezus niet alleen aan de kinderen

maar ook aan ons stelt is :

en wil jij met me mee doen?

Of, iets chiquer geformuleerd:

wil je mij navolgen?

 

Als het dan gaat om die radicaliteit

weet ik het eerlijk gezegd niet.

Aan de ene kant ben ik die mensen erg dankbaar

die radicaal durfden op te staan

voor stemrecht en alle andere rechten

voor vrouwen.

Zelf ben ik niet zo’n barricadetype,

maar o wat zijn ze nodig

om onrecht en discriminatie te bestrijden!

 

 

 

Aan de andere kant:

in deze tijd barst het land en de wereld

bijna uit elkaar van alle radicaliteit

en snak ik werkelijk naar wijze nuance.

 

Maar dan lijk ik vandaag bij Jezus aan het verkeerd adres.

Neem onze tekst van vandaag.

Het is meteen raak : wie Hem wil volgen

moet breken met ouders en kinderen

broers en zussen.

 

Waarom zegt hij dat?

Alsof hij zelf zijn moeder, broers en zussen de rug radicaal had toegekeerd.

Niet dus.

Maar waarom doet hij dan zo?

 

Hij waarschuwt de grote massa, zo staat er.

De grote massa.

Ja, want Jezus is populair!

Hij kan er wat van,

als je hem hoort praten gaat het ergens over

en als je hem ziet optreden

gebeurt er tenminste wat.

En dus wordt er massaal achter hem aan gelopen,

want mensen praten elkaar na

en doen wat de ander doen.

 

Maar waar dat gebeurt

schuilt altijd een gevaar

in de stroom van de massa

de stem van het volk

in onze tijd zo versterkt

door massa media.

Weten mensen wel

waarvoor diegene staat

die zij volgen?

Weten mensen wel

welke keuzes hun idool

zal maken als het er op aan komt?

 

Zullen zij dan nog steeds

zo enthousiast zijn?

 

Jezus draait zich daarom

om naar de massa,

en spreekt ze aan, niet als groep,

maar heel persoonlijk.

Ik stel je voor de keuze, wat kies jij?

Wil je mij echt volgen

wil je met mij meedoen

dan moet je wel weten

waar ik voor sta,

en wat je te wachten kan staan.

Je gaat niet voor de gemakkelijke weg.

Je keuzes gáan je wat kosten.

 

Maar wat maakt zijn boodschap en optreden

nou eigenlijk zo radicaal?

“Heb God lief en je naaste als jezelf’’

dat klinkt nou niet erg wereldschokkend, toch?

 

 

 

Nee, maar waar die liefde radicaal en

consequent in praktijk gebracht wordt

ontstaat wel een radicaal andere wereld,

een nieuwe wereld,

in Bijbeltaal : het Koninkrijk van God.

 

Daar waar iedereen welkom is

welke taal je ook spreekt

welke kleur je ook hebt

Daar waar kinderen spelen

en ouderen van waarde zijn,

daar waar het leven in al zijn volheid gevierd wordt

in harmonie met God, de natuur, elkaar en jezelf.

 

Dus daar waar andere machten het voor het zeggen hebben

dan de macht van het geld en de markt

de macht van meer en nog meer

de macht van het recht van de sterkste

de macht van de angst.

 

En omdat precies die machten

in onze wereld het wel

voor het zeggen willen hebben

wordt Jezus en iedereen die met hem mee wil doen

als radicaal, risicovol en bedreigend ervaren.

 

Wie ontkent dat Jezus een radicaal was

ontkent eigenlijk dat God zelf

een radicale bedoeling heeft

met ons en onze wereld

en dat over die bedoeling

niet te onderhandelen valt.

 

Tegelijk:

Hoe radicaal Jezus ook was

het lijkt er op dat hij ons mensen goed kent

en rekening houdt met alles wat ons

nu eenmaal af houdt van een radicaal leven.

 

Zijn strenge en radicale woorden

maakt hij wat toegankelijker

door met twee voorbeeldjes

de bedoeling ervan duidelijk te maken.

 

Die bedoeling kun je verrassend genoeg

samenvatten

met het oer-Hollandse spreekwoord:

‘bezint eer ge begint’.

 

Wie een toren wil bouwen

moet er even voor gaan zitten

om te berekenen of hij alle kosten

voor zijn rekening kan nemen.

Wie een oorlog wil gaan voeren

moet er even voor gaan zitten

om te berekenen

of zijn strijdkracht voldoende zal zijn.

 

Bezinnen, berekenen, afwegen, calculeren,

dat klinkt eerlijk gezegd niet erg radicaal.

Klinkt misschien wel aantrekkelijk

en heel verstandig,

maar ik vraag me dan af:

houdt ons dat juist niet af van

de nodige radicale keuzes maken?

 

 

Wat wil Jezus nou van ons?

Radicaliteit of

bezint eer ge begint?

 

God sjoemelt niet met zijn bedoelingen

voor ons en deze wereld

daarin is Hij, daarin is Jezus radicaal

en wij worden opgeroepen

Hem daarin na te volgen.

 

Maar hoe doe je dat? Hoe maak je keuzes?

En dan komen er andere Bijbelse begrippen

om de hoek kijken:

Verstandigheid, wijsheid, bezonnenheid.

 

En die zijn niet bedoeld om je te kunnen

afmaken van de radicale goede bedoelingen van God,

maar zijn bedoeld om erop gericht te blijven.

 

Want waar gaat het om in de voorbeelden die Jezus noemt?

Een karwei dat wordt afgemaakt

een toren die staat

een strijd die wordt gewonnen

een vrede die wordt bereikt

zout dat zijn kracht niet verliest.

 

Daar blijft het radicaal om gaan!

En juist omdat de wereld waarin wij leven ingewikkeld is

er goed is, en kwaad,

blijft berekenen, bezinnen,

praktische wijsheid nodig

om in het oog te houden

waar het echt om gaat,

en dáar naar toe te gaan!

 

We laten ons met zijn allen zo gauw leiden

door andere dingen dan deze stem van Jezus:

door de stemming van de dag

door opruiende berichten

door de mythe van een glorieus verleden dat nooit heeft bestaan

door de illusie van een land zonder diversiteit en vluchtelingen

 

door politici en leidslieden

die zich meer door dit alles laten leiden

dan door een visie op een verheven radicaal goed doel

en daar even geduldig als hardnekkig naar toe willen werken

 

Terwijl dat zo hard nodig is.

Zoals van de week iemand in de krant geciteerd werd:

‘’We moeten goede voorouders zijn en onze arbeid vergelijken met het bouwen van een kathedraal. het zal in ons leven niet af zijn,

en misschien zelfs niet af zijn in het leven van onze kinderen.

Het zal opoffering vereisen. Maar wie bereid is om vanwege de toekomst te veranderen, maakt een magistraal vooruitzicht mogelijk.”

 

In geloof vraagt juist radicaliteit

dus soms om tact en geduld voor de lange termijn,

maar andere keren om handelen op de zeer korte termijn.

Aan het directe handelen van de barmhartige samaritaan uit Lucas 10

ging geen lang bezinningsproces vooraf

kosten werden niet berekend

voor- en nadelen werden niet tegen elkaar afgewogen

waarom lag die man daar

had dat niet voorkomen kunnen worden

straks gaan er nog meer langs de weg liggen

 

 

nee

een mens in nood lag op zijn weg

en dús hielp hij.

jij bent een naaste voor die ander

zoals Jezus dat radicaal en zonder voorwaarde vooraf

voor jou is

dus wat doe jij

wat doen wij?

 

 “Niemand mag meer wegkijken, dit is godgeklaagd”, zegt René de Reuver, topman bij de Protestantse Kerk in Nederland, over de toestanden in Ter Apel en de protesten in Tubbergen en andere gemeenten tegen de komst van asielzoekers.

“We kunnen ons niet meer verschuilen. Iedereen moet meedoen”, zegt hij. “Als je ziet dat er in de sporthal in Ter Apel een baby overlijdt, dat er 700 mensen buiten slapen, dat er stress is bij kinderen, dan zeg ik: mensen, kom op, kom op, dit móeten we aanpakken en daar hebben we iedereen bij nodig.”

 

Iedereen is nodig. Of je nou van huis uit radicaal bent of juist gematigd, doortastend of wat terughoudend, meedoen met Jezus, iedereen kan het.

De keus is niet aan anderen

de keus is aan jou.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

En wat als het je toch even niet lukt

om te blijven volgen

als je de weg kwijt raakt

je bezieling verliest

en je als uitgewerkt zout

voelt weggegooid?

 

Dan missen alleen strenge en radicale woorden hun doel

dan hebben we ook opbeurende en troostende woorden nodig

en gelukkig kunnen we Jezus daar óok op betrappen.

Hij kent ons zoals God ons kent.

 

Lees maar eens door in Lucas.

 

Dan is daar die goede Herder

die net zo lang zoekt

tot hij je weer gevonden heeft,

en die liefdevolle Vader

die net zo lang wacht

tot je weer terug keert.

 

En dan

dan is het feest

dan wordt het leven gevierd

 

En ik denk dat we

juist dat zonder terughoudendheid

radicaal moeten blijven doen

want als je het leven

en de liefde

weet te vieren,

weet je ook waarvoor

je wilt vechten!

 

Amen