Preek Tweede Zondag van Advent 8 december 2019

Protestantse Gemeente Zaltbommel, ds. T. Bouw,

bij Micha 4 : 1 - 7 en Lucas 1 : 8 - 17.

 

Gemeente van onze Heer Jezus Christus,

 

Wat ben jij?

Ben je meer een dromer, of meer een drammer?

Wie ben je liever?

Een dromer of een drammer?

Over het algemeen worden we niet zo blij van drammers

en als we iemand de mond willen snoeren

ligt het etiket drammer al gauw op de loer.

Dan heb ik een teleurstellende boodschap:

Bijbelse profeten hebben altíjd iets van drammers.

Neem Micha:

onvermoeibaar trekt hij ten strijde tegen misstanden in zijn tijd

onophoudelijk legt hij wie het voor wie het zeggen heeft

het vuur aan de schenen -

onvermoeibaar en onophoudelijk worden wíj door Bijbelse profeten

opgeroepen niet weg te kijken, maar wat slecht is en kwaad doet

onder ogen te zien en te benoemen.

 

Maar gelukkig, vandaag is de toon bij Micha anders.

De drammer wordt een dromer.

En wat voor droom.

Een grote droom.

Een grote droom die we ook van die andere grotere profeet kennen, Jesaja.

Een duizenden jaren oude droom die tot in onze moderne tijd inspireert.

 

Neem dit beeld.

 

‘’Zij zullen hun zwaarden omsmeden tot ploegijzers’’  staat erin gebeiteld.

Het staat voor het gebouw van de Verenigde Naties in New York.

Na de eerste wereldoorlog ontstond de Volkerenbond,

na de tweede wereldoorlog de Verenigde Naties.

Hammerskjöld,

de eerste algemeen secretaris van de Verenigde Naties, schreef in 1950: 

De VN is niet opgericht om de mensheid naar de hemel te brengen,

maar ze van de hel te redden.

Pas na zijn dood ontdekte men trouwens door zijn dagboek

dat deze werelddiplomaat leefde vanuit een grote

innerlijke bron van spiritualiteit en geloof.

De grote droom van Micha als inspiratiebron

voor een verbond tussen de volkeren

om samen te strijden tegen de grote gruwelen van de oorlog.

 

En neem deze grote dromer..

Het kan bijna niet anders of Martin Luther King

herkende in die grote droom van Micha

zijn eigen grote droom

en die van velen met hem

zoals de dappere Rosa Parks

die in de bus weigerde op te staan voor een blanke passagier

zoals in die tijd verplicht was -

Zij droomden over

over een samenleving zonder racisme

met kansen voor ieder mens.

 

 

 

 

 

Een grote droom

dat is het

een groots vergezicht

van een wereld vol vrede

tussen verschillende volkeren

tussen verschillende mensen

Jesaja en Micha zijn er wereldberoemd

mee geworden

 

Maar Micha voegt wel een heel eigen noot toe.

Hij laat die grote droom

gepaard gaan met een kleine droom, zo zou je kunnen zeggen.

Na de zwaarden tot ploegscharen, die speren tot snoeimessen,

en Jeruzalem als stad van wereld vrede

verplaatst het beeld zich naar het platteland.

Het platteland waar mensen in oorlogstijd altijd de dupe zijn

van strijdende partijen en plunderende soldaten.

Het is het land waar Micha's thuis ligt.

 

Op die grote droom van wereldvrede

volgt een bescheiden, kleine droom,

van mensen die zonder angst in vrede en tevreden uitrusten

op hun akker, bij wijnstok en onder vijgenboom.

Een kleine droom.

 

Zoals veel van onze dromen

vooral toch ook kleine dromen zijn:

je droomt van een fijne relatie

van kinderen,

van een zinvolle dagbesteding

van mooi werk en genoeg inkomen

van gezellige vrienden en familie

en een rustige oude dag.

 

Maar veel van deze kleine dromen

vallen al in duigen

 

 

je vindt geen partner

komt in een hele moeilijke relatie

of moet gaan scheiden;

je roze wolk wordt een postnatale depressie

je kinderwens blijft onvervuld,

het lukt je niet om je studie te volbrengen

en dat werk valt ook vies tegen,

je gezondheid laat te wensen over

je ouderdom komt toch echt met gebreken..

 

Ja, kleine dromen vallen vaak al in duigen

laat staan de grote…

 

En het is precies daarom dat we aan dromen alleen

niet genoeg hebben,

dat we ook mensen nodig hebben die

onvermoeibaar en vasthoudend

aanwijzen waar het fout gaat-

die onvermoeibaar en vasthoudend

opkomen voor mensen die slachtoffer worden

van onrecht en oneerlijkheid en ongelijkheid-

 

mensen die het sprookje van de maakbaarheid

-van je dromen waar kunnen maken als je maar wilt-

-van je dromen waar moeten maken

omdat je wel alles uit het leven moet halen -

die dat sprookje doorprikken -

ja, als het moet met gedram.

 

Juist omdat Micha dromen droomde

was hij ook een drammer

opkomend voor mensen die klein gehouden werden

opstaand tegen mensen die zichzelf groot maakten

groot als God

met God , zo dachten zij, in hun zak.

 

 

 

Dat klinkt allemaal heel verantwoord natuurlijk.

Maar dromers kunnen over het algemeen wel op meer sympathie

rekenen dan drammers.

Bereik je met stroop sowieso niet veel meer dan met azijn?

En, eerlijk is eerlijk, niet de drammerige teksten van Micha

hebben geïnspireerd tot mooie kunstwerken

maar zijn dromen.

Kunnen we het niet alleen met dromen af

en zullen we het gedram maar achterwege laten?

 

Nee, dat kan niet.

En waarom niet.

Omdat het niet de droom van Micha is

niet de droom van Jesaja

maar het is de droom van God.

In geloof zeggen wij dat God een grote droom

heeft voor ons en voor onze wereld.

Een onstuitbaar verlangen naar een Koninkrijk,

een leven met God en met elkaar,

waar vrede en recht elkaar ontmoeten

en hand in hand gaan.

 

 

En precies daarom, hebben wij

dromers én drammers nodig.

Het klinkt immers als een gezellig en vanzelfsprekend koppel

‘’vrede en recht’’,

maar als je er even over nadenkt

weet je hoe moeilijk het in de praktijk is

om die twee samen op te laten gaan,

in het groot en in het klein.

 

Je kunt nooit iedereen helemaal echt recht doen

in een gemeenschap van mensen

of het nou je gezin is

je klas

je dorp stad of kerk-

 

 

En wij vinden het inmiddels heel normaal

om je recht te halen

en op te komen voor je eigen recht,

maar tot samenleven in vrede

laat staan tot een tevreden samenleving

leidt dat niet  bepaald vanzelf.

 

Ter wille van de lieve vrede iets doen of laten

heeft best een negatieve klank gekregen

maar als je ziet

hoe je elkaar al met woorden geweld aan kunt doen

en hoe oorlogsgeweld gruwelijke gevolgen heeft

en blijft hebben...

Erasmus verzuchtte niet voor niets:

kunnen we niet beter verlangen naar een onrechtvaardige vrede, 

dan naar een rechtvaardige oorlog?

 

Maar aan de andere kant,  dromen van vrede

mag ons niet in slaap sussen;

dat wij wegkijken bij kwaad en onrecht;

zoals het onverteerbaar is

als de internationale gemeenschap zo

machteloos en hulpeloos toekijkt bij grof onrecht.

Tja, vrede en recht :  een mooi maar lastig, soms onmogelijk koppel.

Daarom is die Bijbelse droom

zo groots en zo magistraal:

recht spreken en vrede stichten

gaan daar wel volkomen vanzelfsprekend

hand in hand.

 

Wij maken dat maar heel af en toe mee

en ontkomen er dus niet aan dat we blijven pendelen

tussen recht doen aan

en in vrede leven met,

tussen drammen om recht

en dromen van vrede.

 

Beide zijn dus nodig.

Met alleen drammen bereik je niks

je wordt te hard of cynisch,

dromen houd je warm

dromen leert je relativeren.

 

Met alleen dromen bereik je niks,

je wordt te idealistisch of zweverig,

drammen houd je scherp

drammen houd je aards.

 

Micha wisselt het keurig af

het gaat van drammerige onheilsprofetie

naar dromerige heilsprofetie en weer terug.

 

Niet iedereen van ons kan het zo mooi verenigen

sommigen blijven drammen, al is het niet heilzaam meer;

anderen blijven dromen, al leidt het tot niets;

Maar in geloof proberen

we ons individueel en gezamenlijk te laten leiden

door die grote droom.

Dat betekent

relativering en richting.

 

Relativering:

wij leven niet in droomland

het gaat niet alleen om jouw droom, hoe nobel ook

moeten het met elkaar doen

in een verre van volmaakte wereld.

Maar ook richting:

komt ons dromen en drammen

ten goede aan die grote droom

van samen leven

met elkaar en met God?

 

 

 

 

Het is die droom die centraal staat

in deze tijd van Advent;

God komt naar ons toe

met het kind van zijn dromen

vrede op aarde

we blijven het dromen

 

een grote droom

die net als bij Micha raakt

aan kleine dromen

zoals die van Zacharias en Elisabet

hun verlangen wordt vervuld

hun kind, Johannes,

zal voortaan in één naam genoemd worden met Jezus;

een hoekige drammerige profeet oude stijl

vormt voortaan een onlosmakelijk koppel

met die droom van een nieuw mens.

Johannes en Jezus, je zou kunnen zeggen:

daar gaan gerechtigheid en vrede, hand in hand.

 

Voor ons blijft het pendelen

tussen droom en daad

tussen droom en gedram

zoals ook Micha doet

 

hij is het ook die in het volgende hoofdstuk droomt

van Iemand

niet uit de grote stad

maar uit een onaanzienlijk dorp

iemand in wie Christenen later

het profiel van hun Jezus Christus hebben herkend

 

 

 

 

 

 

 

iemand in wie Gods droom voor onze wereld

met huid en haar waar werd

iemand waardoor wij mogen geloven

dat God zijn grote droom nooit loslaat

maar bijna drammerig vasthoudt

aan ons en onze wereld

 

daarom laten wij ons

optillen tot in die

wondere droomwereld

van een kind in een kribbe

van God met ons

van vrede op aarde

van grote vreugde

 

van die grote droom zingen we

 

hoe zouden we zonder kunnen?

 

Amen