Preek Ds. T. Bouw op zondag 12 januari 2020

bij Mattheüs 3 : 13 - 17 en Jesaja 42 : 1 - 9.

Protestantse Gemeente Zaltbommel, bijeen in het Anker.

 

Gemeente van onze Heer Jezus Christus,

 

We zijn het allemaal, en toch klinkt altijd weer de vraag:

Wat is de mens?

Over deze vraag worden al eeuwen lang

de meest verheven beschouwingen gehouden.

Maar hoe verheven ook,

we blijven altijd laag bij de grond.

Want als mens zijn wij in ieder geval dit : aards.

Aards, genietend van alles wat dit bestaan ons schenkt.

Aards, en dus is er niet aan te ontkomen:

onze aanleg, wat ons lijf wel en niet kan,

soms de angst en de wanhoop,

het gedoe en gemodder.

Met handen en voeten zijn we gebonden aan het aardse

en wat verlang je dan soms naar een stem uit de hemel.

Een stem die je zegt dat het allemaal goed komt.

Een stem die je vertelt wat je moet doen en hoe je moet gaan.

Maar blijft onze hemel niet gesloten?

 

En dan is daar die ene mens voor wie de hemel wel open gaat.

Die wel een goddelijke stem verneemt.

Een stem die zegt ik houd van jou ;

ga maar, het is goed zo.

 

Tenminste, als we de evangelist Matteus moeten of willen geloven.

Jezus ziet de hemel voor hem opengaan –wat dat dan ook is-

en hoort een stem, liefdevol en geruststellend.

Ja, zal iemand zeggen, he, he. Jezus, maar dat is ook niet zomaar iemand.

Dat is de Zoon van God. Daar kunnen wij ons toch niet mee vergelijken.

Wij zijn niet als Jezus!

 

Maar.... ik ben wel als jullie, zegt die.

Jezus zegt:

Ik ben mens als jullie,

met handen en voeten gebonden aan het menselijk bestaan, aards.

En net als andere mensen laat hij zich daarom dopen,

Johannes stribbelt tegen, maar dit is wat Jezus wil.

 ''Laat het nou maar gebeuren,

want het is goed dat wij op deze manier

Gods gerechtigheid vervullen."

 

Jezus ziet dus iets als een hogere bedoeling.

En dan niet alleen met hem,

maar ook met de mensen om hem heen.

Hij spreekt in meervoud, niet ik, maar wij vervullen zo Gods gerechtigheid.

Het gaat om ‘ons’,

Jezus en Johannes in de eerste plaats,

maar wie het doel van Matteüs begrijpt, 

mag daar ook echt aan ‘ons’ denken zoals we hier zitten.

Een hogere bedoeling voor ons allemaal,

hoe aards en uit de klei getrokken ook.

En dat is : Gods gerechtigheid vervullen.

Dat klinkt hemels, maar is nogal aards.

Matteüs gebruikt de term vaker.

En dan heeft het altijd te maken met de wet van God.

Die naleven, wandelen naar Gods geboden en zo gerechtigheid vervullen.

Samengevat : God liefhebben en je naaste als jezelf.

Dat is de grondwet van het koninkrijk der hemelen.

Het is deze grondwet die Jezus op aarde zal gaan verkondigen.

Dat is Gods bedoeling met mensen;

met Jezus als een geval apart, -tuurlijk-

maar in die beweging worden wij direct betrokken.

 

Dat is niet niks.

Dat klinkt allemaal zelfs erg mooi, maar toch.

Wij zijn Jezus niet, wij zijn zo heel erg aards! 

Voor je het weet voel je toch afstand ontstaan

bij dit hemels onderonsje tussen God en Jezus.

Maar dan vliegt er iets door je beeld.

Iets bijzonder aards legt de link tussen hemel en aarde.

Een duif.

Als een duif ziet Jezus de Geest op hem neerdalen.

Een doodgewone duif. Wat voegt die nou aan het verhaal toe?

Voor al te nuchtere zielen weinig,

maar voor mensen met een beetje verbeeldingskracht des te meer.

Die zien dat de duif zo weggevlogen lijkt uit Jesaja,

waar God spreekt:

Ik heb hem met mijn geest vervuld:

hij schreeuwt niet,

hij verheft zijn stem niet,

het geknakte riet breekt hij niet af

het recht zal hij zuiver doen kennen.

 

Ja, Gods Geest brengt juist ook dit

wat we met een ouderwets maar onvervangbaar woord noemen:

zachtmoedigheid.

Zachtmoedigheid

dat was, naast zuiverheid,

nou precies één van de eigenschappen

die ze in het oude oosten aan de duif toekenden.

Een waardige vogel dus om Gods Geest te verbeelden.

Maar ook een vogel voorbeeldig voor mensen :

 

Wees zuiver als duiven klinkt het in Matteus 10

tegen de leerlingen die worden uitgezonden

om het goede te verkondigen en te doen.

Wees als duiven! Dat is dus een opdracht.

Wie de gerechtigheid van het koninkrijk wil vervullen

is zachtmoedig en zuiver als duiven.

Dát is leven in de Geest van Jezus.

 

Zachtmoedigheid, denk je misschien aarzelend.

Dat lijkt uit een hele oude doos te zijn gekomen en nogal uit de tijd. Zachtmoedigheid?

Als je niet voor jezelf opkomt, lopen ze over je heen! Zachtmoedigheid?

Als we die jongelui niet stevig aanpakken komt er niets van ze terecht!

Zachtmoedigheid?

Als we niet met harde hand optreden tegen criminelen en extremisten, loopt het hier volkomen uit de hand.

Ach nee, het is niet zo moeilijk om van zachtmoedigheid

een karikatuur te maken en het voor het gemak gelijk te stellen aan slappe toegeeflijkheid en meegaandheid, zonder ruggegraat, zonder lef.

Niet zo moeilijk om zachtmoedigheid gelijk te stellen

aan de onverstandige houding

van de zachte heelmeesters, en waar dat toe leidt dat weten we.

Maar dan zijn we bij Jezus en zijn duif,

bij de Knecht en Geest van God, aan het verkeerde adres.

Zijn zachtmoedigheid is geen opportunisme,

geen lafhartigheid,

zijn zachtmoedigheid gaat altijd hand in hand

met een sterk besef van gerechtigheid.

Als mensen slachtoffer worden van onrechtvaardige praktijken,

moet je ruggengraat tonen.

Als zonder enige zin of rechtvaardiging mensen geweld wordt aangedaan,

moet je doen wat je kunt.

Als jou onrecht wordt aangedaan, hoef je dat echt niet zomaar te pikken. Gerechtigheid, rechtvaardigheid, het is en blijft de kern van het koninkrijk der hemelen.

Maar dus nooit zonder zachtmoedigheid.

Zonder die sterke zachte kracht die ons doet blijven kijken

als met de ogen van een kind

als met de ogen van het kerstkind.

Niet hard, niet oordelend.

 

Leven als een duif, zachtmoedig en zuiver,

is niet toevallig ook een gevaarlijk leven.

Jezus zelf heeft het geweten.

De doop in de Jordaan was ook daarom veelzeggend:

onderdompeling in het water van de dood stond hem te wachten.

De duif was veelzeggend:

want het was ook de enige vogel die als offerdier bekend stond

en Jezus zou zichzelf opofferen uit liefde.

Nee, kiezen voor zachtmoedigheid is vaak de weg

van de meeste weerstand

en gaat vaak tegen onze natuur in.

Niet vanzelfsprekend, niet in dit aardse bestaan.

 

En daarom blijft het nodig, ook voor ons.

Een stem uit de hemel die ons wijst op

Gods hogere bedoeling met ons mensen. 

Juist als wij hier op aarde alleen nog maar pessimisme en doemdenken ontwaren,

is het zo nodig dat wij omhoog kijken

en de Geest als een duif op Jezus zien neerdalen.

 

En wie op zoek is naar een stem uit de hemel

die je zegt dat je geliefd bent

dat je niet in de steek wordt gelaten

dat het goed gaat komen

die doet er goed aan

gewoon hier op aarde de oren en ogen open te houden.

 

Want die stem klinkt!

In woord en doop en avondmaal,

in een verhaal of een lied,

een woord of gebaar,

in muziek of kunst,

de schoonheid van de natuur,

in de stilte van je hart

of in de stilte van de nacht.

Een stem van boven.

Niemand weet precies hoe en wat.

 

Maar het kan en het zal:

dat de hemel even open gaat

dat er een stem klinkt

voor u, voor jou, voor mij:

jij bent mijn geliefd kind

ik laat je nooit alleen

ga nou maar!

 

Amen